Տեսանյութեր2

Լուրեր Նոյյան տապանից

Error
  • Error loading feed data

Իսկ ձեռագրերն այնուամենայնիվ այրվում են

Հակառակ Միխայիլ Բուլգակովի հայտնի հերոսի պնդմանը, թե «Ձեռագրերը չեն այրվում», ստիպված ենք արձագանքել, որ նրանք ոչ միայն հրաշալի են այրվում, այլև այրվում են անդարձ: Դժբախտությունը, իհարկե, այն չէ, որ թե’ թուղթը, թե’ պապիրուսը, և թե մագաղաթը ոչ միայն հրաշալի են այրվում, այլ այն, որ ոչնչանում են այն գիտելիքներն ու տեղեկությունները, որոնք պարունակում են այդ ձեռագրեր: Գիտելիքները, անգնահատելի վկայությունները, պատմական տեղեկությունները, անցյալի հետքն ու գրական հուշարձանները` ահա այս ամենը կորչում է անդարձ: Եվ ամենազազրելին այն է, որ հրդեհների, ձեռագրերի ոչնչացման հիմնական մեղավորը հենց ինքը` մարդն է: Կատարենք մի փոքր պատմական ակնարկ մեր վաղ և ոչ այնքան վաղ անցյալից:

 

 

 

Ալեքսանդրայի գրադարանը

Ալեքսանդրիայի գրադարանը պատմության մեջ մեզ հայտնի ամենահարուստ և, դժբախտաբար, անդարձ կորած գրադարանն է: Գրադարանի դժբախտ ճակատագիրը վկայում է, թե ինչ անիմաստ (և շատ հաճախ էլ մտածված ու կշռադատված), նենգ ու դաժան է մարդ արարածը` մութ անբոխը, որը կառավարվում է կրոնական մոլեռանդների և պատմության նպատակադրված զեղծարարների կողմից: Գրադարանում կային միլիոնավոր ձեռագրեր` գրված պապիրուսների վրա և մագաղաթյա գրքեր:

Այդ գրադարանում աշխատելու բախտ ունեցած և մինչ մեր օրերը հասած անտիկ հեղինակների վկայությունները հավաստում են, թե ինչ անդառնալի ու անգնահատելի կորուստ է կրել մարդկությունը, ինչպիսի անգին սկզբաղբյուրներ են ոչնչացել վաղ քրիստոնյաների վառած խարույկի ճիրաններում:

 

 

 

1. Վկայում են հունական աղբյուրները

Հունական պատմագիտության հիմնադիր Հերոդոտոսը վկայում է, որ եգիպտական քրմերն իրեն թույլատրել են ծանոթանալ գրական ու պատմական գրառումների հետ, որոնք քրմերը վարում էին շուրջ տասնյոթ հազար տարի: Այդ պատմական աղբյուրներից Հերոդոտոսը տեղեկացել է, որ այդ ընթացքում արեգակը չորս անգամ փոխել է իր պտույտի ուղղությունը (այսինքն` երկու անգամ սկսել է ծագել այնտեղից, որտեղ այժմ մայր է մտնում): Դիոգենես Լաերտացին պնդել էր, որ ինքը Տոտի տաճարում ուսումնասիրել է (Տոտը եգիպտական գրի ու գիտության աստվածն էր) պատմական տեղեկագրեր, որոնք քրմերը վարել են շուրջ 48863 տարի: Անշուշտ, կգտնվեն կասկածամիտներ, որոնք կարող են պնդել, թե այնքան էլ պետք չէ վստահել այդ հին հեղինակներին: Հնարավոր է, որ Հերոդոտոսը մի զրո է ավելացրել և 1700 տարին վեր է ածվել 17000 տարվա: Պիտի հիշեցնեմ, որ զրո թվի (դատարկ թիվ հասկացությունը ծանոթ չէր հին հույներին, ուստի մի զրո պակասեցնել կամ էլ ավելացնել նա չէր կարող (զրո թվի հասկացությունը մտցվեց եվրոպական մաթեմատիկայի մեջ միայն տասներորդ դարից հետո, արաբների կողմից): Ինչո՞ւ են պատմաբանները վստահում նրա այլ վկայություններին, ի դեպ, անտրամաբանական, և դրանցից մեկի հիման վրա, շուրջ երկուսուկես հազարամյակ, Գիզայի մեծ բուրգի կառուցումը վերագրում Քուֆուին կամ Քեոփսին` չորրորդ դինաստիայի փարավոնին, իսկ այս վկայությանը պիտի չհավատանք: Հերոդոտոսը պնդում էր, որ մեծ բուրգի կառուցումը տևել է շուրջ քսան տարի: Կառուցմանը մասնակցել են տասը հազար մարդ: Հրաշալի է: Բուրգը կառուցվել է մոտ երկու միլիոն քարերից (միջինը քսանից հիսուն տոննա քաշով: Քսան տարին պարունակում է 7300 օր, կամ 175200 ժամ, 10 512000 րոպե: Ստացվում է, որ ամենափոքր` քսան տոննանոց քարը միջինը 5,3 րոպեում շինարարները հասցրել են կտրել քարհանքում (ավելի քան 100-120 կմ հեռավորության վրա), վազքով հասցրել են շինհրապարակ (1200 կմ ժամ արագությամբ, այնուհետև բարձրացնելով 150 մետր` տեղավորել են իր տեղում: Թե ինչպես են կառուցվել հնագույն բուրգերը և ինչ նշանակություն են ունեցել, կխոսենք իմ «Հրեշների կորպորացիան» գրքում, իսկ այժմ շարունակենք վկայությունների շարքը: Բյուզանդացի պատմաբան Սելենիուսը այդ գրադարանում ծանոթացել էր պատմական հնագույն աղբյուրների հետ, որոնք 36525 տարով հետ էին գնում դեպի պատմության խորքերը: Նույն Հերոդոտոսին Տոտ աստծու քրմերը իրենց տաճարի սրբարանում ցույց էին տվել տաճարի նախկին քրմապետերի արձանները` ուղիղ 341 հատ, որոնք իրար հաջորդելով ղեկավարել էին Տոտի սրբարանը: Եթե ենթադրենք, որ նրանցից յուրաքանչյուրը ղեկավարել է գոնե մոտավորապես տասը տարի (իսկ այդ պաշտոնը քրմպետերը վարում էին ցմահ), կստանանք 3410 տարի: Այս ժամանակահատվածն անհամեմատ ավելի երկար է, քան ժամանակակից եգիպտաբանությունն է ընդունում եգիպտական քաղաքակրթության գոյության փաստը: Դիոգենես Լաերտացին վկայում է, որ եգիպտական քրմերը իրենց պատմական աղբյուրներում հաշվել են 373 արեգնակային և 832 լուսնային խավարումներ: Նույնիսկ հասարակ, ոչ ճշգրիտ աստղաբաշխական հաշվարկը ցույց է տալիս 10000 տարուց ավելի մի ժամանակահատված: Իսկ Հովսեփ Ֆլավիացին գրում է, որ Ալեքսանդրիայի գրադարանում ուսումնասիրել է հնագույն ձեռագրեր, որոնց հեղինակները տիրապետել են երկնային մարմինների և դրանց շարժման օրենքների մասին խորը գիտելիքների: Բացի դրանից, Սոլոնը (Պլատոնի պապը, հին հունական առաջին օրենքների ժողովածուի հեղինակը) եգիպտական քրմերից իմացել էր, որ Հելլադայի իրական պատմությունը շատ ավելի հին ու փառապանծ է, քան թե իրենք` հելլեներն են կարծել: Հելլենները Միջերկրական ծովի միակ բնակիչներն էին, որոնք դիմադրություն ցույց տվեցին հզոր Ատլանտիդայի նվաճողական արշավանքներին և պահպանեցին իրենց անկախությունը: Քրմերն նրան ծանոթացրել էին մի հսկա քարասյան հետ, որի վրա փորագրված էր այդ հսկա կղզու պատմությունը. Այն գտնվում էր հերկուլեսյան սյուներից դեպի Արևմուտք և խորասուզվել էր օվկիանոսի հատակը: Այս տեղեկությունը Սոլոնը փոխանցել էր իր հանրահայտ թոռանը` Պլատոնին: Վերջինիս էլ մենք պարտական ենք Ատլանտիդայի մասին տեղեկությունների համար: Իսկ ահա Ապպոլոնիոս Րոդոսացին` Ալեքսանդրայի գրադարանի պահապանն ու հսկիչը, մեր թվագրությունից առաջ երրորդ դարում վկայում էր, որ հնագույն ձեռագրերից ինքն իմացել է, որ մեծ ջրհեղեղից առաջ Երկրի երկնքում բացակայել է լուսինը. այն հայտնվել է մոտ 10000 տարի առաջ և մոլորակի վրա առաջացրել է անդառնալի բնական աղետներ` պատճառ հանդիսանալով Ատլանտիդայի կործանմանը: ԵՎ այս բոլոր գիտելիքները ոչնչացրել է հսկա հրդեհը (առավել ճշգրիտ` հրկիզումը): Այն, ինչ Ալեքսանդր Մակեդոնացին և Պտղոմեոսների դինաստիան Եգիպտոսի տարբեր ծայրերից հավաքել էին մի տեղում ավելի քան 600 տարվա ընթացքում, ոչնչացավ մեկ օրվա մեջ, 391 թվ. մոլեռանդ ամբոխի կողմից: Նշենք նաև, որ այդ ամբոխի 99 տոկոսը հաստատ անգրագետ էր և չէր գիտակցում, թե ինչ է անում: Այդ հրդեհը պետք էր միայն պատմության զեղծարարներին, որոնք նպատակ ունեին թողնելու պատմական միայն մեկ աղբյուր` Հրեաների հին կտակարանը, որը իրականում գրագողության, ինքնագովերգման և կեղծարարության մի ժողովածու է:

2.«Գրքերը շարունակվում են այրվել»

Մեր թվագրության 301 թվական, Հայք, Արշակունիների թագավորություն: Քրիստոնեությունը, որպես պետական կրոն, առաջինն այստեղ հռչակվեց: Մեծ Հայքի առաջին քահանայապետը` Գրիգորիսը, որին շնորհվել էր Լուսավորիչ մականունը (ճակատագրի ինչպիսի ծաղր) հրաման արձակեց՝ հայկական բոլոր տաճարների պահոցից հավաքել (Հայքում գրքերը գրվում էին հիմնականում մագաղաթի վրա) բոլոր գրքերը, դրանք կուտակել ավերվող տաճարների բակերում և կրակի մատնել: Ամենամեծ խարուկը բոցկլտում էր Հայքի հնագույն մայրաքաղաքի` Արտաշատի մեծ հրապարակում: Այդ ժամանակ բուն հայկական թվագրության 2807 թվականն էր (տարին փոխվում է մեծ Նավասարդի օրը): Թվագրությունը վարվում էր Մեծ Հայքի առաջին արքայի` Հայկի և Բաբելոնի արքա Բելի միջև տեղի ունեցած ահեղ ճակատամարտից սկսած` մ.թ.ա. 2493 թվականից հետո: Ճշգրիտ հայտնի է հետևյալը, որ դեռևս մ.թ.ա. 18-րդ դարից հայերը օգտվում էին տառագիր այբուբենից: Այդ մասին կային և հեթիթական, և եգիպտական գրավոր վկայություններ: Մասնավորապես, երբ մ.թ.ա. 17-րդ դարում հայերը նվաճել էին Եգիպտոսը (Եգիպտացիք հայերին կոչում էին հիքսոսներ, որը ղպտերենից թարգմանվում է որպես հովիվ-արքաներ), ապա նվաճված երկրին պարտադրել էին իրենց տառագիր գիրը: Այդ տիրապետության համարյա 150-200 տարիների ընթացքում Եգիպտոում օգտագործվում էր Հիքսոսյան տառագիր այբուբենը: Երբ մ.թ.ա. 16-րդ դարի վերջում եգիպտացիք հիքսոսներին ընդմիշտ կարողացան վռնդել Եգիպտոսից, կրկին վերադարձան իրենց նախկին մեհենագրերին` ձգտելով ընդմիշտ ոչնչացնել այն բոլոր ձեռագրերը և արձանագրությունները, որոնք վարվել էին հիքսոսյան այբուբենով: Այսպիսով, Հայքը առաջինն էր աշխարհում, ով դեռևս մ.թ.ա. 18-րդ դարից մեհենագրերից անցել էր այբուբենի: Իսկ այժմ, Արտաշատի մեծ հրապարակում և առանձին տաճարների բակերում այրվում էր Մեծ Հայքի ավելի քան 2700-ամյա պատմությունը,  Հայքի արքաների և արքայատների պատմությունը, նրանց վարած պատերազմների, բայց առավելապես շինարարական աշխատանքների պատմությունը: Ոչնչացան մեր հնագույն բանահյուսությունը, տաղերը և խազագիր երաժշտության պատմություննը, Արշակունի վերջին արքաների պատմությունը: Պատճառները երկուսն էին: Նախ` Գրիգորիսը (ազգությամբ` պարսիկ) լինելով արքայասպան Անակի որդին, ձգտում էր պատմության էջերից ջնջել իր ծագման անարգ պատմությունը (արքայասպան Անակը, մի անարգ պարսկական լրտես, որը դավադրաբար՝ իր եղբոր հետ միասին սպանել էին Տրդատ արքայի հորը` Խոսրով Մեծ արքային) և միառժամանակ իրականացնել նաև իր Հոռոմ տերերի` պատմության այդ զեղծարարների հանձնարարությունը`այն է, ոչնչացնել Մեծ Հայքի պատմությունը, գրի ոչնչացման միջոցով ջնջել, ձուլելու Հայքը հունահռոմեական նոր կազմակերպվող կայսրությանը (ինչը նրանց չհաջողվեց 500 տարվա ընթացքում, զենքի ուժով):

Մի ամբողջ հարյուրամյակ Մեծ Հայքում փորձում էին ներմուծել, հարկադրել հունական 22 տառերից բաղկացած այբուբենը, որ լրիվ անօգտագործելի էր հայոց հարուստ բառապաշարի համար, որը պարունակում էր 36 տառ: Մարդասպան Անակի սերունդներից ոչ մեկը, բացի Սահակ Պարթևից, իրենց մահով չմահացան. Ոչ Գրիգորիսը, ոչ նրա սերունդները` Արիստակեսը, Հուսիկը, Ներսեսը և մյուսները, որոնք ամեն քայլի դիմում էին խարխլելու համար Հայոց պետականության հիմքերը, նրա մարմնական իշխանությունը թուլացնելու և ջլատելու համար` խտրականություն չդնելով ձևերի և միջոցների մեջ, նույնպես իրենց մահով չմահացան: Նրանց բաժին հասած պատիժը դաս եղավ միայն Գրիգորիսի թոռան թոռի` Սահակի համար, որը Մեծ Հայքի անկախության կործանումից հետո, հուսահատ ջանքեր գործադրեց փրկելու, վերականգնելու այն, ինչ իր պապերը ջանադրաբար կործանել էին: Նա բազմաթիվ արշավախմբեր կազմակերպեց, ուղարկելօվ նրանց թե Մեծ Հայքի տարբեր շրջաններ, թե Հայքից դուրս` Պարսկաստան, Սիրիա, Եգիպտոս, Հունաստան` գտնելու և Հայք վերադարձնելու համար գոնե պատառիկներ ինչ որ տեղ պահպանված հայատառ գրքերից: Միայն Մեսրոպին հաջողվեց Սիրիայում, ոմն Դանիել քահանաի մոտ գտնել հրաշքով պահպանվաց մի ձեռագիր` և այդ անգնահատելի ձեռագիրը վերադարձրեց Հայք: Այդ միակ պահպանված ձեռագրի հիման վրա Մեսրոպին հաջողվեց ոչ թե ստեղծել, այլ վերականգնել Հայոց կորսված այբուբենը: Սահակին մասամբ հաջողվեց քավել իր նախնիների գործած մեղքը, բայց հասցրած վնասը անդառնալի էր:

3.Կարթագենի ողբերգությունը

Ալեքսանդրիայի գրադարանի դժբախտ ճակատագրից չհաջողվեց խուսափել մեկ այլ հսկա գրադարանի` Կարթագնի մեծ սենատի գրադարանին: Արխիվային գրառումները և ձեռագրերի հավաքածուները, հեռավոր նավարկությունների կապիւտանների զեկուցումները ու քարտեզները (Կարթագենը ծովային գերտերություն էր և շատ զեկուցումներ գաղտնի էին պահվում ժողովրդից), ինչպես նաև սենատի նիստերի, քննարկված հարցերի և ընդունված որոշումների գրառումները. ահա թե ինչը հրամայվեց հավաքել մի կույտի մեջ և այրել հռոմեական զորավար Սցիպիոն Աֆրիկացու կողմից քաղաքը գրավելուց անմիջապես հետո. Ավելի շուտ, քան վերջինս կհրամայեր հողին հավասարացնել կես միլիոնանոց հսկա քաղաքը: Հռոմը ոչ միայն ձգտում էր ոչնչացնել իր վաղնջական հակառակորդին` Կարթագենը, այլև ջնջել բոլոր պատմական և գրավոր տեղեկությունները Կարթագենի անցյալի փառքի ու հզորության մասին:
Միայն կցկտուր տեղեկություններ կան պահպանված այլ աղբյուրներում փյունիկյան այդ գաղութ-պետության երբեմնի հզորության ու փառքի մասին: Կարթագենի նավերը Կոլումբոսից դեռ 2000 տարի առաջ էին նավարկել դեպի հարավային և կենտրոնական Ամերիկա: Նրանք հայտնաբերել են Անթիլյան կղզիները, Կուբան և Թաիթին: Նրանք շրջանցելով Աֆրիկա մայրցամաքը նավարկում էին դեպի Հնդկաստան և Ճենաստան: Այդ քրոնիկների մասին մենք իմանում ենք կողմնակի, պատահական աղբյուրներից (դիցուք` Ցիցերոնից և Արիստոտելից): Իր «Զարմանահրաշ պատմություններ» գրքում Արիստոտելը պնդում է, որ շատ կարթագենացիներ ձգտում էին վերաբնակվել նոր հայտնաբերված կղզիներում: Կարթագենի մեծ սենատը, այդ ձգտման մեջ իր հզորությունը խաթարելու վտանգ տեսնելով (քանզի բնակչության նվազմանը զուգահեռ կպակասեր նաև Կարթագենի հզոր բանակի մարտիկների թիվը), սենատի որոշմամբ իր քաղաքացիներին, մահվան սպառնալիքով, արգելում է գնալ դեպի նոր բացահայտված երկրներ և կղզիներ: Այդ կղզիները բացահայտվել էին մոտավորապես մ.թ.ա. 371 թվականին, երբ Կարթագենն ու Հռոմը կենաց ու մահու պայքար էին մղում միջերկրական ծովում տիրապետություն հաստատելու համար: Եվ այդ գրադարանի ոչնչացումը մեզ զրկել է այդ անգնահատելի գրավոր աղբյուրներից (նավապետերի զեկուցագրերից, կազմած քարտեզներից, ճանապարհորդությունների և նորահայտ երկրների նկարա գրություններից) օգտվելու և դրանք ըստ արժանվույն գնահատելու հնարաորությունից:

4.Ուշացած ապաշխարանք


Մայաների կայսրությունում ողջ իշխանությունը պատկանում էր քրմերին: Նրանք էին միջնորդները մարդկանց և աստվածների միջև: Իսկ նրանց աստվածները դաժան էին և անընդհատ զոհեր էին պահանջում: Բնակչությունն ապրում էր մշտական վախի մթնոլորտում և աշխարհի վերջի սպառնալիքի տակ: Մայաների կայսրույթունում մահապատիժ էր սպառնում բոլոր նրանց, ովքեր դիտավորյալ կան անգամ անզգուշորեն կաղավաղեին պատմությունը: Այդ կերպ մայաները ձգտում էի անխաթար պահել իրենց պատմությունը: Բայց դա նրանց չհաջողվեց, և ահա թե ինչ պատճառով: 1542 թվականին այս աշխարհ ժամանեց երիտասարդ Եզուիտ Դիեգո Դե-Լանդան: Մայաների կայսրության անկումից ավելի քան 40 տարի անց այդ փառամոլ քահանան այրվում էր Կենտրոնական Ամերիկայի բնակիչներին քրիստոնեական եկեղեցու մեջ ընդգրկելու մոլուցքով: Որպեսզի մայաներին ստիպի մոռանալ իրենց հին աստվածներին և իրենց հնագույն պատմությունը, նա մտադրվեց արմտատախիլ անել նախկին հավատը, կոտրել հոգեկան այն ուժը, որն Մայաներին իրենց անցյալի հետ կապող միակ oղակն էր: Նրա հրամանով տաճարներից հավաքեցին այնտեղ պահվող անհասկանալի գրերով բոլոր ձեռագրերը, մի կույտ արեցին և մոլեռանդ քահանան նրան մոտեցրեց վառվող ջահը: Մի քանի շաբաթվա ընթացքում զինվորները տարբեր տաճարներից հավաքեցին բոլոր այն ձեռագրերը, որոնք քրմերը չէին հասցրել թաքցնել: Բոցկլտացող կրակը ոչնչացրեց, ցավոք, անդառնալիորեն, ձեռագրերի այդ հարուստ հավաքածուն: Պատմության, պոեզիայի և գիտության այդ անգնահատելի գանձերը (իսկ մայաները տիրապետում էին աստղագիտական անգին գիտելիքների) ընդմիշտ կորսվեցին պատմության համար մի մոլեռանդ քահանայի կամակորության պատճառով: Դիեգո Դե-Լանդան Իսպանիա ուղարկած նամակներից մեկում գրում է. «Այդ գրքերում չկային ոչինչ, բացի դիվական գրերից և սնոտիապաշտությունից: Մենք դրանք բոլորն այրեցինք»: Ավելի ուշ, երբ նրա մեջ կարթանանար խիղճը, և արդեն եպիսկոպոս դարձած Դե-Լանդան կփորձի գտնել պահպանված ձեռագրերը, որպեսզի գրի մայաների պատմությունը, ցավոք, կպարզվի որ ոչ մի ձեռագիր էլ չի պահպանվել. կամ էլ քրմերը դրանք խնամքով թաքցրել են: Հոգևորականը փորձ կանի զրուցել ողջ մնացած քրմերի ու ազնվականների հետ` փորձելով քայլ առ քայլ վերականգնել կորսված պատմությունը: Նա հավաքում էր լեգենդները. գրի առնում զրույցները` շփվելով հասարակ ժողովրդի հետ: Նրան հաջողվել է պարզել, որ իսպանացիների Ամերիկա գալուց առաջ, քրմերը 52 ոսկյա տախտակների վրա գրի էին առել իրենց ողջ պատմությունը: Այդ ոսկյա տախտակերը ևս անհետ կորել էին: Գուցեև նրանց հաջողվել էր գտնել այդ տախտակները, սակայն լուսավորյալ իսպանացիները դրանք հալեցրել և վեր էին ածել ոսկյա ձուլակտորների: Այդ հսկա գրադարանից մեզ է հասել ընդամենը երեք գիրք:Այդ յուրահատուկ գրքերը կազմված են բուսական թելերից` ներծծված կաուչուկի հյութով: Այս գրերում պարունակվող տեղեկությունները անբավարար են ու կիսատ: Ցավոք, այդ ժողովրդի պատմության շատ փաստեր դեռևս մութ են մեզ համար: Թեպետ և Դիեգո Դե-Լանդան, այնուամենայնիվ, գրել է մայաների պատմությունը, բայց այն մակերեսային է և լիարժեքորեն չի արտացոլում անհետացած կայսրության պատմությունը (այն հրատարակվել է ԽՍՀՄ-ում):
Անհետացած ձեռագրերի պատմությունն այնքան հին է, որքան ինքը` պատմությունը: Այն միայն ասում է այն մասին, թե ինչերի էին դիմում պատմության զեղծարարները` իրենց նպատակների իրականացման համար չկանգնելով ոչնչի առաջ:

5.«Գիրք գրքոցի» իսկական հեղինակները և քրիստոնեական պատմության զեղծարարները

Իմ հեղինակած «Հրեշների կորպորացիան» գրքում ես արդեն ամենայն մանրամասնությամբ անդրադարձել եմ «Գիրք գրքոցի» կամ ինչպես միայն մեզ մոտ Հայաստանում են անվանում Աստվածաշունչին: Այս հոդվածի ծավալներում ես միայն համառոտ կանրադառնամ այդ գրքի ստեղծման պատմությանը: Այդ գիրքը հնագույն գրական աղբյուրներին անծանոթ ընթերցողին ոչինչ չի ասում, բացի այն բանից, ինչ պարունակում է: Սակայն, եթե անդրադառնանք նրա ստեղծման պատմությանը…

Մ.թ. ա. 15-րդ դարում Եգիպտոսում գահ բարձրացավ Ամենհոտեպ 4-րդ փարավոնը: Նա, ինչպես և բոլոր փարավոնները, ուներ քրմական աստիճան, որը ստացել էր Տոտ աստծո տաճարում: Ըստ եգիպտական ավանդության, Տոտ Ատլանտը կամ Եռամեծար Հերմեսը եգիպտական քաղաքակրթության հիմնադիրն էր: Նրան են վերագրում թե «Մեռյալների գրքի» հեղինակությունը, թե առավել խորհրդավոր «Տոտի գիրքը» կամ «Զմրուխտյա տախտակներ»-ի հեղինակությունները: Պատմաբաններին հայտնի է միայն «Մեռյալների գիրքը»` իր տարատեսակ մեկնաբնություններով: Եվ այսպես, երեքուկես հազար տարի առաջ Ամենհոտեպ Չորրորդը որոշեց Եգիպտոսում ներդնել միաստվածության գաղափարը: Միակ աստծո` տիեզերական գերբանականյության կամ Ամոն աստծո հավատը: Դա քրիստոնեության ներդրման առաջին անհաջող փորձն էր, ինչպես տեսնում ենք վերևից` իշխանական աստիճանից: Նա իրեն վերցրեց Էխնաթոն (Աթոնի սիրելի) տիտղոսը և փորձեց իսպառ վերջ տալ քրմերի անսահմանափակ իշխանությանը: Նրա դեմ դավադրություն կազմակերպեցին նրա տասերկու քրմերը: Էխնաթոնը դավադրաբար սպանվեց երբ ընդամենը 33 տարեկան էր: Այդ դավադրական քայլը չէր կարող անհետևանք մնալ: Քրմերը փախան Եգիպտոսից, իրենց հետ տանելով իրենց հավատարիմ (և հին կրոնին ևս) զինվորներին, ծառաներին ու ստրուկներին, որոնց մեծ մասը պատկանում էր սեմիթական ցեղախմբերին` արաբներ, փղշտացիներ, փյունիկեցիներ, լիբիացիներ և եթովպիացիներ էին: Հատկանշական է, որ այդ ողջ կոնգլոմերատի մեջ մտնում էին տասներկու ցեղի ներկայացուցիչներ` իրենց տասներկու առաջնորդ քրմերի հետ միասին: Այդ կոնգլոմերատը սկիզբ դրեց եբրայական կամ հրեական ազգին: Նրանց կրոնի հիմքն էր կազմում եգիպտական կրոնի հին հավատամքը: Հին կտակարանի գրման կամ ստեղծման հիմքը դրվեց մ.թ.ա. 12-րդ դարում, Ռամզես երկորդի փոքր եղբայր Մեֆրեսի կողմից: Մեֆրեսը ևս ստացել էր քրմական կրթություն (եգիպտական oրենքներով գահաժառանգից բացի, մյուս արքայազնները անցնում էին քրմական ծառայության` խուսափելու համար գահակալական կռիվներից) և համբերությամբ սպասում էր հարմար առիթի` գահն իր ավագ եղբորից խլելու համար: Վերջապես, կորցնելով համբերութունը, նա ապստամբություն է բարձրացնում` հիմնվելով հիմնականում փոքրաթիվ կողմնակիցների և հսկայական ստրկական զանգվածի աջակցության վրա: Սակայն, Մեֆրեսը պարտություն կրելով` իր կողմնակիցների հետ միասին փախավ Եգիպտոսից և միայն Ռամզեսի մահից հետո, քառասուն տարի անց, կարողացավ հանգրվան գտնել ներկա Պաղեստինում, այնտեղ, ուր երեք հարյուր տարի առաջ հաստատվել էին փախստական տասներկու քրմերը և հիմք դրել հրեական ազգին: Մեֆրեսը, ձևափոխելով իր անունը եբրայական Մովսեսի դաձավ առաջնորդը նոր կազմավորված այդ ազգի: Նա որոշեց իրագործել էխնաթոնի գաղափարը և իր շուրջը համախմբել հրեաներին` տալով նրանց միակ աստծո գաղափարը: Այս նպատակի համար նա oգտագործեց Տոտի տաճարում իր ստացած գիտելիքները: Նախ ձեվակերպեց միակ աստծո գոյության գաղափարը, ապա կրճատելով «Մեռյալների գրքի» 125-րդ գլուխը, որտեղ խոսվում էր աստծո 42 պատգամների մասին հասցնելով նրանց 10-ի, ներկայացրեց նրանք իբրև Աստծո տրված պատգամներ` մի կողմ թողնելով մնացած 32 պատգամները, որոնք հավնաբար նրան պետք չէին (ինչպես oրինակ «չի կարելի ուտելիքը խլել երեխայից», կամ էլ «չի կարելի առևտրի մեջ կեղծել կշռաքարերը»): Հին կտակարանի առաջին գրքերը եգիպտական և խալդեական անտակ իմաստնություններից փոխառնված տեղեկություններ էին` սկսած աշխարհի արարման մասին Եգիպտական աղբյուրներից, ավարտված շումերական աղբյուրներից մեծ ջրհեղեղի մասին: Ըստ էության, Մովսեսը պատմությանը հայտնի առաջին զեղծարարն և գրագողն է, որ այլոց գիտելիքները և իմաստությունները ներկայացնում էր որպես իր սեփականը: Դե, իսկ «Արքաների գրքից» սկսվում է հրեական ազգի գովերգը: Իսկապես որ, եթե ինքդ քեզ չգովես, ապա էլ ով կգովի: Այստեղ է, որ սեփական արքաների անբարո վարքը ներկայացվում է որպես առաքինություններ: Չէ որ հենց նրանց առաջին նախահայրը` Աբրահամը, երբ փախչում էր Եգիպտոս իր կնոջ Սառայի հետ, վերջինիս խորհուրդ է տալիս ներկայանալ ոչ թե որպես իր կին, այլ քույր: Հանգիստ խղճով պառկեցնելով կնոջը փարավոնի հետ, նա սկսւմ է օգտվել փարավոնի սիրուհու եղբոր բոլոր առավելություններից: Իսկ ինչպիսին էին հին կտակարանում գովերգվող մյուս ուղղափառ հերոսների բարոյական կերպարները: Լոտը, որը հանգիստ խղճով նայում էր կնոջ անբարոյական վարքին և անգամ չէր խրտնում հարազատ դստեր հետ կենակցելուց: Եվ հենց այս անբարոյական ընտանիքին է աստված արժան համարում փրկել Սոդոմ և Գոմոր քաղաքները կործանելուց առաջ: Իսկ Սողոմոնը, որին բացի իրենցից` հրեաներից, ուրիշ ոչ ոքի իմաստուն չի համարում, աչք է դնելով իր հավատարիմ զորավարի կնոջ վրա, նրան տիրանալու համար իր զորապետին ռազմի դաշտ է ուղարկում` նրա ետևից էլ ուղարկելով մարդասպան: Եվ ընդհանրապես, հին կտակարանը լի է խորհուրդներով, թե ինչպես oգտագործել այլազգիներին և մնացած ողջ մարդկությանը իրենց՝ հրեանարի նպատակներըին ծառաեցնելու համար: Թե ինչպես oգտագործել այլազգի իշխանավորներին` նրանց մատակարարելով սեփական կանանց (հիշենք Յուդիթին, ով նախ գիշեր անցկացրեց թշնամու զորապետի հետ, ապա սառնասրտորեն գլխատեց նրան, հենց այն նույն անկողնու վրա, որ մեջ միասին հաճելի պահեր էին անցկացրել): Եվ մենք, չգիտես ինչու այդ անբարոյականության դասագիրքը պետք է ուսումնասիրենք և oրինակ վերցնենք նրանից: Սա հին կտակարանը. Անդրադառնանք նոր կտակարանին:

Թե ով էր իրականում Հիսուսը, ես գրել եմ իմ` «Հրեշների կորպորացիան» գրքում: Այստեղ ես կփորձեմ համառոտ ներկայացնել, թե ինչպես են պատմության զեղծարարները ջանում և, մասամբ կարողացել են, խեղաթյուրել նրա լուսավոր կերպարը: Զարմանալի չէ, որ դավաճան քրմերի հետնորդները ոչ միայն չնդունեցին Հիսուսի աստվածային ծագումը, նրա առաքելության կարեւորությունն, այլեւ մահապատժի դատապարտեցին նրան՝ ինչպես 1500 տարի առսջ նրա նախորդ ին – Էխնաթոնին.
Սկսենք նրանից, որ «Նոր կտակարանի» համար որպես հիմք են ծառայել երկրորդ դարից հայտնի հունական տարբերակները: Իսկ ո՞ւր են բնագրերը: Թե մենք պիտի հավա տանք, որ Հիսուսի աշակերտները / տասներկու առաքյալները/, որոնք կիսագրագետ ձկնորսներ ու առևտրականներ էին (նկատի ունեմ Հուդային¤ , ինչպես այն ժամանակվա Մերձավոր Արևելքի բոլոր մնացած բնակիչները՝ իսկական պոլիգլոտ լեզվաբաններ էին: Պիտի հավատանք, որ նրանք իսկակապես որ տիրապետում էին մի քանի լեզվի: Եվ նույնիսկ հունարենին ավելի լավ, քան հարազատ լեզվին, որպեսզի ավետարանները գրեին oտար հունարենով: Նոր կրոնի հիմնադիրներն ամեն ինչ արեցին, որպեսզի ոչնչացնեն ղպտերեն ու արամերեն բնագրերը. որոնց մասին հայտնի էր դեռևս առաջին դարից: Նոր կրոնի եկեղեցական հայրերը , մինչև հինգերորդ դարի վերջը, անընդհատ տիեզերական ժողովներ էին հրավիրում` հղկելով, մշակելով և վերամշակելով նոր կրոնի դոգմաները` իրենց հայացողությամբ փոխելով հները, ավելացնելով նորերը և դուրս շպրտելով իրենց դարն ապրածները: Հասկանալի է, թե ինչու իրար խառնվեց կաթոլիկ եկեղեցին, երբ 48 թվականին Նագ Խամադինի քարանձավում հայտնաբերվեցին ամենա վաղ քրիստոնեական առաջին ձեռագրերը` մեզ անհայտ ավետարաններով ու առաքյալ ների այլ թղթերով, որոնք չգիտես ինչու չեն մտել նոր կտակարանի մեջ, կամ էլ պարզա պես դուրս էին մղվել այնտղից մինչև հինգերորդ դարը: Կաթոլիկ եկեղեցին իր ծանր թաթը դրեց այդ ձեռագրերի վրա` արգելելով դրանց ուսումնասիրությունները և հրապա րակումները: Չնայած դրան, տեղեկությունները, այնուամենայնիվ, դուրս եկան հսկողու թյունից, և ես մտադիր եմ նրանցից տասներկուսը հրապարակել (ձեռագրերը 48-ն են¤ հայերեն թարգմանությամբ:Այդ բնագրերը, ինչպես և հարկ էր ենթադրել՝ ղպտերեն էին:

6.Պատմության 20 և 21-րդ դարի զեղծարարները

Տեսնենք, թե ինչ է կատարվում մեր ժամանակներում: ՉԹО- ները մեր` 20-րդ և 21-րդ դարերի նոր բանահյուսության առարկաներ են: Տեխնոլոգիաների սրընթաց զարգացումը և նրանց ներդրումը նպատակաուղղված են մարդկության վրա բացարձակ հսկողություն ձեռք բերելուն: Բայց քննարկենք վերջին մի քանի տարիների իրադարձությունները: Բոլորիս է հայտնի արաբական աշխարհում սկիզբ առած շարժումները, բայց քչերը գիտեն, որ այսպես կոչված ապստամբների և ջարդարարների հիմնական թիրախ են դարձել նաև համաշխարհային նշանակության թանգարանները, որտեղ պահվում էին բազմաթիվ արտեֆակտեր: Բազմաթիվ գտածոները, որոնք հակասում էին պատմության պաշտոնական վարկածին, թաքցվում էին թանգարանների գաղտնի պահոցներում կամ էլ` ոչնչացվում էին: Եվ չնայած դրան,այնուամենայնիվ, հակասական գտածոների թիվը սպառ նալիորեն աճում էր և այլևս հնարավոր չէր դրանք թաքցնել: Նկատի ունեմ մարդ կային գործունեության հետքերը և առարկաները, որոնց տարիքը տատանվում էր 50 միլիոնից 500 միլիոն տարվա միջև: Оր օրի ավելանում է տեղեկատվությունը մարդկության պատմության միլիոնավոր տարիների մասին: Եվ ի՞նչ: Խոստովանել, որ Դարվինի տեսությունը հենց սկզբից էլ սխալ ու անիրակա՞ն էր:Դա կնշանակեր մատերիալիստական աշխարհայացքի վերջը, իշխանության կորուստը, ինչն ատամներով փորձում են պահել մոլորակի գաղտնի ուժերը:

Կահիրեի և Բաղդադի թանգարանների ավերածությունը և թալանը

Աշխարհով մեկ հայտնաբերված գտածո վկայությունները անհերքելիորեն մատնանշում են, որ դեռևս 6-8 հազար տարի առաջ մարդկությունը գտնվում էր անհամեմատ ավելի բարձր մակարդակի վրա քան այժմ: Միջուկային ռումբերի պայթյունի հետևանքով ավեր ված հնագույն քաղաքների թիվը արդեն գերազանցել է մեկ տասնյակը: Միայն երկուսը նրացից գտնվում են Հնդկաստանում: Եվ այդ քաղաքները գլխավորում է Մոհեջո Դարոնը Պակիստանում: Ռադիոածխածնային վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ քաղաքր ավերվել է 5700 տարի տարի առաջ միջուկային ռումբի պայթյունից: Թռչող սարքրերի նկարները և նկարագրություններն այնքան շատ են, որ դրանք անտեսենլ այլևս անհնար է: Պաշտոնական պատմագրությունը ջայլամի նման գլուխը ավազի մեջ թաքցրած միայն պնդում է, որ այդպիսի բան անհնար է, չի կարող իրականությանը մոտ լնել և վերջ: Պար զապես, որոշ մարդկային խմբավորումներ, որոնք հասցրել են իրենց զգալ ու հռչակել աշխարհի տերեր, այնքան էլ չեն ուզում, որ մարդկությունն իմանա այդ մասին և իրենց տան շատ անհարմար հարցեր: Այդ պատճառով էլ նրանց գործելակերպը շատ պարզ է` ինչի մասին այլևս չի կարելի լռել, ինչը չի կարելի անտեսել, պետք է ոչնչացնել: Միշտ էլ նրանք, ովքեր իշխանության են եկել անրինական ճանապարհով, ձգտել են ոչնչացնել անցյալի հետքերը, որպեսզի ոչ ոք չկարողանա նրանց մեղադրել իշխանության անօրի նական զավթման մեջ: Նման դրդապատճառներից ելնելով` ոչնչացվում են և ոչնչացվել են գրադարանները, ճարտարապետական հուշարձանները, թալանվել են թանգարանները և շատ ուրիշ վկայություններ, որպեսզի չխոչընդոտեին կյանքի նոր տերերին ` իշխանության հզորացման ճանապարհին: Գտածոների ոչնչացման ճանապարհին ոչնչացվել են նաև այն մարդիկ` վկաները, որոնք գիտեին ճշմարտությունը անցյալի մասին և որոնք կարող էին իրենց հրապարակումներով խոչընդոտել այս կամ այն գաղափարախոսության արմատավորմնը: Բավական է զուգահեռներ անցկացնել անցյալի և ներկայի միջև և պարզ կդառնա, որ աման մարդկանց գործելակերպում ոչինչ չի փոխվել: Հիշենք քրիստոնեության ծագման և ծավալման պատմությունը: Հիսուսին դատապարտե ցին մահվան և հետևորդներին սկսեցին հետապնդել Հռոմեական կայսրության ողջ տա րածքում: Բայց հանկարծ, երկրորդ դարի կեսերից սկսած, քրիստոնեությունը նոր թափ առավ: Ընդ որում, անհետացան բոլոր հին ձեռագրերը, որտեղ գրված է փրկչի իսկական խոսքերը և պատմությունը: Դրա փոխարեն, ի հայտ եկան ավետարանի հունարեն, լատի ներեն տարբերակները` արդեն վերամշակված և ուղղված: Չանցած 150 տարի, նոր քրիստոնեությունն արդեն զավթեց ողջ Եվրոպան և Մերձավոր Արևելքը: Գանք մեր օրերը: 19-րդ դարի վերջին և 20-րդ դարի սկզբին բացեիբաց հրատարակվում էին հոդվածներ հնէաբանությունից և հնագիտությունից, ցուցադրվում էին բազմաթիվ գտածոներ, որոնք վկայում էին մարդու գործունեության մասին դեռ տասնյակ, նույնիսկ հարյուր միլիոնավոր տարիներ առաջ (ընթերցողիս խորհուրդ կտամ կարդալ Մայքլ Կրեմոյի «Արգելված հնէա բանություն» և «Մարդու դևոլյուցիան» գրքերը¤: Մինչև երեսունական թվականները թե Եվրոպայի դպրոցներում, թե Ամերիկայում Դարվինիզմի ուսուցումն արգելվում էր: Հատ կա նշական է, որ դեռևս երեսուներկու թվականին ԱՄՆ-ում տեղի ունեցավ դպրոցներից մեկի պատմության ուսուցչի բաց դատավարությունը, ով փորձել էր դպրոցում դասավան դել դարվինիզմը: Դատավարությունը, ինչպես և ասացի, բաց էր և կողմերին հնարավո րութուն էր տրվում ներկայացնելու իրենց փաստարկները: Պատմության ուսուցիչը` դարվինիզմի ջատագովը, տանուլ տվեց դատական գործընթացը, քանի որ ոչ մի ապացույց չուներ այն մասին, որ մարդն առաջացել է կապիկից:, մինչդեռ մեղադրող կողմը, ընդհակառակը, ներկայացնելով բազմաթիվ գտածոներ և գենետիկայի այն ժամանակ հայտնի բոլոր տվյալները, ապացուցեց, որ մարդը երկրի վրա ապրում է ամենաքիչը 500 մլն տարի: Եվ հանկարծ, երեսունական թվականներից սկսած , դրու թյունը հակադարձորեն փոխվեց: դարվինիզմը հռչակվեց որպես միակ և ճշմարիտ ուսմունք և բոլոր նրանք (հետազոտողներ, գիտնականներ, պատմաբաններ) , ովքեր փորձում էին հակառակն ապացուցել, արդեն իրենք էին հետապնդվում պետության կողմից: Բայց ինչպես ժողովուրդն է ասում` «Մախաթը պարկի մեջ չես պահի»: Գտա ծոների թիվը սպառանալիորեն աճում էր: Մեր կրոնական գաղափարախոսները ամեն ինչի դիմում էին. մոտ 1500 տարի խարույկի վրա այրում էին բոլոր նրանց, ովքեր համաձայն չէին իրենց հետ: Իսկ, երբ նրանց ձեռքերը կարճացրեցին, ամեն կերպ լռու թյան էին մատնում մարդու իրական հնարավորությունների և բնության օրենքների մասին հրապարակումները:Պատմության գաղփարախոսները կույր և խուլ ձևանալով, չտեսնելու և չլսելու էին տալիս այն բոլոր ապացույցները, որոնք մատնանշում էին ոչ վաղ անցյալում բարձր զարգացած քաղաքակրթությունների գոյության փաստերը Երկիր մոլորակի վրա: Իսկ, երբ այլևս անհնար է լռությամբ ազատվել, այդ հետքերը պարզապես ոչնչացվում են: Եվ բացարձակապես նշանակություն չունի, թե ում ձեռքերով` հավատացյալների, թե ան կառավարելի բողոքավոր ամբոխի կողմից: Ասվածի վառ ապացույցը Կահիրեի թանգա րանի կողոպուտն էր` այսպես կոչված բողոքող ամբոխի կողմից: Ինչպես նշում էին պաշտոնական տեղեկատվությունները,թանգարանը հսկվում էր բանակային ստորաբա ժանումների կողմից: Սակայն, վկաները նշում են, որ ավելի քան 40 զինվոր զբաղված են եղել թանգարանի թալանով: Այնուհետև հաղորդագրություն հրապարակվեց այն մասին, որ ինչ-որ թալանչի խմբավորումներ կողոպտել են Կահիրեի թանգարանը, որն, հիշեցնենք, հսկվում էր բանակի կողմից, և այնտեղից դուրս են հանել բազմաթիվ ցուցանմուշներ: Այնուհետև մեկ այլ հաղորդագրության մեջ նշվեց, որ դա ճիշտ չէ, որ «ապստամբած ժողովուրդը» կազմավորել է կամավորական խմբեր` թանգարանը պահպանելու համար: Բայց իրականում ամեն ինչ այլ կերպ էր: Ներկայում հրապարակվել է, որ ավելի քան երեք հազար ցուցանմուշներ անհետացել են, և հասցրած վնասը ճշգրտորեն հաշվելն անհնար է: Ուշագրավ է, որ անդառնալիորեն ոչնչացվել են երկու մումիաները: Հետաքրքիր է, թե դրանք ում էին խանգարում:

Հենց այստեղ է, որ «կողոպտիչների» վարքը խիստ կասկածներ է ծնում: Եթե հաշվի առնենք այն փաստը, որ նման դեպքերում կողոպտիչները միշտ էլ շտապում են, փորձում են հափշտակել ամենաթանկարժեք զարդերը`ոսկյա իրեր, անգին զարդերը, ապա ժամանակ վատնել կողմնակի ցուցանմուշների ոչնչացման վրա, մեղմ ասած, անտրամաբանական է: Տպավորությունն այնպիսին է, որ ջարդարաները ավելի շատ ուզեցել են ուշադրություն շեղել, թաքցնել իրենց բուն նպատակները: Զավեշտական չէ, արդյոք այն փաստը, որ կողոպտիչները ոսկյա հովհարի վրայից (նկատի ունեցեք մաքուր ոսկուց՝ զարդարված թանկագին քարերով) հանել և տարել են փայտյա կոթը` հովհարը թողնելով տեղում: Կարող եք ձեզ համար բացատրել կողոպտչի նման վարքագիծը: Ան կախ մեզանից հիշում ենք Բաղդադի հնագիտական թանգարանում իրականացված կողոպուտը և այն բանից հետո, երբ ամերիկյան զորքերը գրավեցին Բաղդադը և հսկո ղության տակ առան թանգարանը:Բավական էր միայն ամերիկյան բանակին հսկողության տակ առնել թե թանգարանը, թե նրա հարակից տարածքը, երբ չգիտես որտեղից հայտնվե ցին «տարերային կողոպտիչների խմբեր» և բանակի բացարձակ թողտվությամբ թափանցեցին թանգարանի պատերից ներս: Հատանշական է այն փաստ, որ այդ տարերային կողոպտիչները հրաշալիորեն կողմնորոշվում էին թանգարանի վիթխարի շենքում, գիտեին որտեղ ինչ է պահվում` զարմանալի հեշտությամբ բացելով չհչկիզվող պահոցների պողպատյա դռները և հափշտկելով ամենաարժեքավոր ցուցանմուշները: Գուցե նրանց ինչ-որ բանիմաց էքսկուրսավարներ էին ուղեկցում… Եվ այդ ընթացքում, չգիտես ինչու, պարզապես ոչնչացվում էին «պակաս արժեք» ունեցող բազմաթիվ ցուցանմուշներ: Երևի նույնպես աչք խաբելու նպատակով: Վերադառնանք մումիաներին: Եգիպտական թանգարանում պահվում էրի 50 մումիա, որոնցից 27-ը փարավոնների մնացորդներ էին: Համեմատաբար վերջերս թանգարանում հայտնվեց նաև Հաթշեթսուպ թագուհու մումիան: Բանն այն է, որ վերջերս բացահայտվել է, որ մումիաների փաթաթանների վրա բազմաթիվ գրառումներ են արված:Իհարկե, հայտարարել, թե դրանք կեղծված են, անհնար էր, բայց նաև ցանկալի չէր թույլ տալ այդ տեքստերի ուսումնասիրությունը և դրանց հրապարակումը (աստված գիտի, թե ինչեր կան գրված այնտեղ¤: Կարելի է հիշել ակադեմիկոս Ֆոմենկոյի` «Նոր տեխնոլոգիայի» տեսությա ն հիմնադրի պնդումները այն մասին, թե հին պատմական քրոնիկների տեսությունը խիստ կասկածելի է: Ընդ որում, այս «պատմաբան ակադեմիկոսը» պնդում է, որ հնագույն պատմությունն անխղճորեն կեղծվում է և անիմաստ հնեցվում: Դե, հնեցման մասին կարելի է ընդհանրապես չխոսել, բայց այ կեղծման մասին… Կարելի է հարցնել հարգարժան «ակադեմիկոս պատմաբանին» այդ ինչպես է, որ 16-րդ, 17-րդ և նույնիսկ 18-րդ դարերում կարելի է կեղծել օրինակի համար Եգիպտոսի պատմական գրառումները այն դեպքում, երբ մեհենագրերը հաջողվեց վերծանել Շամոլոնի կողմից միայն 19-րդ դարի երկրորդ կեսին:
Կահիրեի թանգարանի բազմաթիվ սարկոֆագների վրայից անխղճորեն և անդառնալի որեն կոտրվել, ջնջվել են բոլոր արձանագրությունները: Այդ որ կողոպտչին էր դա պետք եղել: Գուցե նրանք էլ հարգարժան Ֆոմենկոյի կողմնակիցներն են եղել և չեն կարողացել անտարբեր անցնել նման «պատմական կեղծիքների» կողքով: Իհարկե, կարելի է ընդու նել, որ կեղծման են ենթակա այն պապիրուսները, որոնք այս կամ այն վայրում հայտնա բերվում էին: Բայց հայտարարել, թե կեղծ են նաև այն պապիրուսները և քաթանի շերտե րը, որոնցով փաթաթված, պարուրված են եղել հնագույն մումիաները, անհնար է: Իսկ թե ինչ է գրված եղել այնտեղ և ինչ լեզվով, ցավոք սրտի արդեն մենք չենք կարող պարզել: Այնպես որ, Ֆոմենկոն և նրա հետևորդները կարող են թեթևացած շունչ քաշել:Չի կարելի չհիշատակել, որ սարկոֆագներից մեկի վրա (այն ևս հիմնովին ոչնչացվել է¤ հայտնաբե րվել էին լատիներեն գրեր: Ինչպե՞ս, որտեղի՞ց այդ սարկոֆագի վրա կարող էին հայտ նվել գրառումներ մի լեզվով, որին վիճակված էր սկիզբ առնել և ծաղկել հազար տարի անց միայն: Ամեն դեպքում, ցուցանմուշների նման բարբարոսական ոչնչացումը չի տեղավորվում սովորական և նույնիսկ ոչ սովորական կողոպտիչների տրամաբանության մեջ: Տպավորությունն այնպիսին է, որ ամեն ինչ արվում էայն բանի համար, որպեսզի ան դառնալիորեն ոչնչացվեն այն ամենը, ինչ չէր տեղավորվում տիրապետող «Պատմագրու թյան» շրջանակներում:
Ինչպես տեսնում եք, հարցերն այստեղ ավելի շատ են, քան պատասխանները: Եվ, այնուամենայնիվ, նման համընկումները պատահական չեն: Իրաք, Եգիպտոս, Լիբիա, Թունիս: Ո՞ւմ հերթն է այժմ:Տեղին կլինեռր հիշել նաև հետեվյալ տխուր փաստը. 1944 թվականին Մուսոլինիի հրամանով այրվեց, ոչնչացվեց Նեապոլի արքայական գրադա րանի ողջ գաղտնի ֆոնդի գրքերի հավաքածուն /նվիրված մոգությանն, ալքիմիային եվ պատմությանն/ ուղիղ 40000 հատոր. որպեսզի այն չնկնի հարձակվող ամերիկյան բանակի ձերքն.Անհնար է անգամ պատկերաց, թէ ինչ հարստություններ են թաքցրած Վատիկանի գրադարանի գաղտնի ֆոնդերում.

ՍԵՐԳԵՅ ՈՍԿԱՆՅԱՆ
2014թ

Բուրգ` Դվինի մոտակայքում

Նախաքաղաքակրթություն

Լուսանկարներ